Нуредин Шерифов 1883-йисуз Азербайжан Республикадин КIцар райондин ГуьндуьзкIеле хуьре зегьметчи хизанда дидедиз хьана. Гьеле аялзамаз Нуредина чIалар туькIуьриз башламишна.
       Н. Шерифован уьмуьр кьиляй-кьилиз женг хьана. Са кап фу къазанмишун патал ам, вичин кесиб хуьруьнвияр хьиз, Бакудиз, Генжедиз, Грозныйдиз ва маса шегьерриз физвай. Инра кьатIунар авай савадлу жегъил кIвенкIвечи фикиррал алай фялейрихъ галаз дуст хьана, инкъилабдин гьерекатрик экечIна.
       Жегьил шаир дуьз фикирдал къвезва: зулумдин кIвал барбатI тавунмаз, халкьдиз азадвал гуз жедач. Гьавиляй ада 1911-йисуз теснифай «ЭкъечIа!» тIвар алай шиирда халкьдиз женгиниз эвер гузва:

Авуна суракь,
Жагъура яракь.
Девлетлуяр кьаз,
Зулумд даях хаз,
Рекьел экъечIа!

        Инкъилабчи шаирдихъ ихьтин чIалар мадни ава. Ада Советрин власть гьалиб хьуник, ам кIвачел акьалтунин кардик вичин чIехи пай кутуна: куьгьне адетриз акси, колхозар тешкилуниз эвер гузвай, цIийи къайдаяр тебрикзавай, Яру Аскервилиз финиф бахт яз гьисабзавай цIудралди дерин метлеб квай шиирар теснифна. «Чубан», «Бахадиз кьве гаф», «Цана кIанда» ва масабур гьа ихьтин шиирар я.
       Нуредин Шерифован эсерар, художественный жигьетдай вичин вахтунин лезги шиир туькIуьрунин хъсан адетар фикирда кьуна, кхьенва. Абурухъ цIийи инсан тербияламишунин карда еке метлеб ава.
         Н. Шерифов 1952-йисуз кечмиш хьана. Адан тIвар КцIар шегьердин кьилин куьчедал эцигнава.

Алибег Фатахов

(1910-1935)

    Алибег Фатахов 1910-йисуз виликан Куьре округдин, гилан СтIал Сулейманан райондин Цумуррин хуьре лежбердин хизанда дидедиз хьана.
     Алибег аял чIавалай хци кьатIунар, зигьин ва бажарагъ авай кас тир. Ада бубадивай кIвале кIелиз-кхьиз чирна, Кьасумхуьруьн школа ва Бакудин рабфак агалкьунралди куьтягьна.
   Алибеган рикI халкьдин мецин яратмишунрал ва литературадин эсеррал алай. Ам гьеле школада амаз чIалар теснифунал машгъул хьана.
    1928-йисуз лезги чIалал «ЦIийи дуьнья» газет акъатиз башламишна. Адан чинра жегьил шаир Алибег Фатахован чIаларни сифте яз чапна. Алакьунар авай жегьилдикай и газетдин къуллугъчи, мухбир хьана. Гьа са вахтунда ада школаяр патал лезги литературадин хрестоматиярни туькIуьрзавай.
     Алибег Фатахов са куьруь вахтунда цIудралди шииррин, поэмайрин («ЭМ-ТЭ-ЭС» ва «Зарбачи Гьасан») ва шиирралди кхьенвай «КьатI-кьатI авур занжурар» романдин, «Гуьлпери» повестдин автор хьана. Бажарагълу шаирди лезги шиирар кхьинин къайдайра еке дегишвилер ва цIийивилер туна.
     А. Фатахова лезги прозадин кьил кутуна-гьикаяяр теснифна. «Риза», «Бубадин веси», «Лянет» ва «Газет» гьикаяяр чи литературада прозадин лап хъсан чешнеяр яз тестикь хьанва.
    Алибег Фатахова аялар патални са жерге шиирар кхьенва. Абур шаирди «Надинж аялар» тIвар алай кIватIал яз печатдай акъудна.
    Алибег Фатахован эсеррин кьилин тема хайи халкьдин уьмуьр я, ада бахтлу гележегдихъ эвер гузва.
   Шаир 25 йиса аваз тифдин азардик кечмиш хьана. Литературадин девлетлу ирсини адан тIвар гьамишалугъ яз Дагъустандин тарихда туна.

Алукьна зул, къвазва куьлуьз марфарни,

Алахьна цав, къвезва чими ракъарни,

АцIурзава берекатдив кIатIарни,

Ширин хьанва чи вилерин ахварни.

***       

Алукьна зул, дегиш хьана тIебиат,

Хъипи хьана пешер вири тарарин.

ЧIулав цифер, кьибледихъди ийиз кат,

ГатIум жезва хура аваз гарарин.

***

Худда ава тракторар цанар цаз,

Гьазурзава никIер цIийи бегьерриз.

Зулун йикъар аквазва заз заргар яз,

Элкъуьрзавай гъвечIи хуьрер шегьерриз.

Р. Салманов

Зи кьил ястухдалла, вилерни рекье,
Вун паталди зи чан кузва, эй ватан,
Гъурбатда гьижрандин¹ хер хьанва рикIе,
Зи вилерай иви физва, эй ватан.

Ватан авачирди амансуз жеда,
Хажалат чIугуна, имансуз² жеда,
Жерягь жагьин тийиз, дармансуз жеда.
Зи дердинин дарман вун я, эй ватан.

Мазали Алидиз кIанда шадвал, хъвер,
Намерддин, хаиндин акъатрай вилер.
Ажалди ина зи туьд кьуртIа эгер,
Зи рикIин эрзиман³ вун я, эй ватан.

Мазали Али

1. Гьижран — дерт, хажалат.
2. Иман — инанмишвал; дин
3. Эрзиман — рикIин эвелимжи мурад

Открыть во весь экран
Если у вас не работает флэш, значит вам нужен Flash Player.