Газета «Самур» — Лезги аялрин сайт — Лезгинский сайт для детей! https://lezgikids.com Обучающий сайт для детей на лезгинском языке Thu, 29 Sep 2016 09:02:14 +0000 ru-RU hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.0 Мах. Лекь ва къуьр. Къияс Межидов. https://lezgikids.com/fable/max-lek-va-kur-kiyas-mezhidov.htm https://lezgikids.com/fable/max-lek-va-kur-kiyas-mezhidov.htm#respond Thu, 29 Sep 2016 09:02:14 +0000 http://lezgikids.com/?p=6729 Читать далее «Мах. Лекь ва къуьр. Къияс Межидов.»]]>

orel    

     Зулу дагъларин шикилар бегьем дегишарна. Мукьвара абур экв гваз къацу тир, исятда рехи хьана акъвазнава. Инлай-анлай къацуни хъипи кулар аквазва. Якъин абурукай къацубур кьуьд-гад къацу цIирицIрин, хъипибурни жикIидин ва мертерин кулар я.     Чун кIваляй кьуланфериз экъечIна, югъ ахъа жедайла, «Цавун чархар» тIвар алай пили кьунаринни цIегьерин маканрив агакьна. Чна ина гьарда са кьуьзуь кьун яна. Абур гьикI хьайитIани вагьши гьайванри кьадай. Кьуьзуь кьу наривай чпивай — чеб хуьз жезмачир: суьруь катайла, абур кьулухъ галамукьзавай, суьруьди чархарилай хкадардайла, и кьуьзуь гьайванар «вучда» лугьуз хияларзавайбур хьиз, хкадариз тежез, чархун кьилел аламукьзавай. Зи ихтилат и сеферда кьунарикай туш, къуьрекайни лекьрекай я…

     Чи кицIи мертин кулaрай зурба са къуьр къарагъарна. Ам якIу кьунвай агъур беден гваз дагъдин чиникай винел катна. Чна кицIиз эвер хъувуна. КицI кьулухъ элкъвейла, къуьрен винел, цIакулрик тIурфандин ван кутуна, са лекьре гьужумна. Са легьзеда къуьр, чуьнуьх жедай далдадихъ къекъвез, амукьна, амма са далдани мукьварал адаз жагъанач.

     Садра чаз акуна хьи, къуьре са акьван къалин тушир векьин кьалариз хкадарна, гьана ам далудихъ ярх хьана ва кIвачер бедендив игисна.

     Заз и арада къуьрен язух атана. «ИкIа язух гьайванди вич ажузвилелди лувар квай къачагъдин къармахра твада жал?» — фикирна за. Тфенгдай ягъуникай метлеб авачир. Лекь яргъа авай.

     Лекьре, къуьрев агакьайла, кIватIнавай лувар, тум аладарна, вичин бедендин аватунин гьерекат явашарна. Къармахар ахъайнавай тапасар яргъи авуна, ада вичи вич гъуьрчен винел гадарна.

     За гила гуьзлемишзава: «Ингье, исятда лекьре къуьр гваз чархарал лув гуда ва гьанай вичин гъуьрч гадарна рекьида, ахпа неда…»

     Амма за фикир авурвал хьанач. Къуьре вичин къуватлу къулухъ кIвачералди винел атай лекь яна. Лекь галтад хьана, са къвалахъ ярх хьана. Лекь, гадарай пек хьиз, векьера квахьайла, чна гьасятда ягъунар кьиле фейи чкадал чукурна. Къуьр катна, яргъа авай мертин кулара чуьнуьх хьана.

      Чун мукъаятдиз лекьрен мукьув фена. Са лувухъ агалтна, лекь легьлемишиз ярх хьанвай. Адан ахъа кIуфай иви авахьзавай. Чаз и лекь гьамиша адаз ем-гъуьрч хьайи къуьре рекьидайвал янавайди ва адав вичин жаза агакьнавайди акуна.

      Къуьре, акьалтIай дирибашвал авуна, вичин уьмуьр хвена. Ада, далудихъ ярх хьана, кьулухъ кIвачералди лекь акI яна хьи, нетижада лувар квай къачагъдин хур падна.

     Якъин кар я, гьихьтин вагьши гьайван хьайитIани: кIандатIа — гъвечIиди, кIандатIа — чIехиди, ам вичин уьмуьр хуьз алахъда, вичи-вич душмандин сиве ва я къармахра твадач. Инал къуьрени вичин уьмуьр хуьнин амалдикай менфят къачуна. Им къуьре лекь, кIвачерал яна, жазаламиш авур къариба вакъиа хьана. Амма вакъиа къуьр патал хъсан куьтягь хьана.

      Гьа йикъалай башламишна за «къуьр кичIе гьайван я» лугьузвай гъуьрчехъанрихъ галаз гьуьжетар ийизва. Бес ихьтинди кичIе гьайван яни?!

КъиясМЕЖИДОВ

Самур №: 7(301)
август, 2016

 

]]> https://lezgikids.com/fable/max-lek-va-kur-kiyas-mezhidov.htm/feed 0 Мах «Мискьи» https://lezgikids.com/fable/max-miski.htm https://lezgikids.com/fable/max-miski.htm#respond Thu, 12 Feb 2015 10:31:13 +0000 http://lezgikids.com/?p=6496 Читать далее «Мах «Мискьи»»]]>     Хьана-хьанач, Мискьи  лугьу­дай са кас. И лакlаб адахъ дуьшуьшдай гилигнавачир. Виридаз ам  «хъуьтlуьз жив тагудай шкьакьди» хьиз чидай. Хуьре виридалайни девлетлуди тиртlани, мискьивиле адав къведайди авачир. Цlийи пекиниз пул тагун патал  ада  цlуру хьана гьалдай фенвай пекер алукIдай. Экуьнахъ фу туьтIуьн патал месел алкIана нисинихъ къарагъдай Мискьи. Садра дем къачур чай ада кьве юкъуз хъвадай. Сад фу цlуд патаз пайна, цlуд юкъуз недай. Як недайла кlарабар акl саралай ийидай хьи, кицlиз затl амукьдачир. Верчериз тварни  гьисабна вегьидай. Вичин балкlандизни кализ гьич тухдалди тlуьн гудачир ада. Хуьр ксайла абур къуншидин гъенел гьалдай хьи, анай векь тир, сам тир жагъуррай. Адан крар эхиз тахьана пабни хъфенвай Мис­кьи­дан. Гьавиляй ялгъуздиз амай ам.

    Гишила рад ртал элкъвезвай гьайванри садра гаф-чlална чпин иесидин тарс гун къетIна. Кицlи ампзамачир. Каци кьифер кьазмачир. Верчери къакъра язмачир, кlекlре уьуьяр хъийизмачир, кали нек гузмачир. Балкlанди пар ялзамачир, иеси агатайла чамарариз, адакай катзавай. Нуькlверини галаз хъелнавай касдикай. Абуру мад чпин иер манийрал илигзамачир.
     Мискьи и аламатдин гъавурда акьазвачир, «яраб и гьайванриз вуч хьанватlа»,- лугьуз фикирзавай ада.
     Са тlимил чlавалай Мискьидан кlвале я нек, я какаяр, я чIем, яни ниси амачир. Балкlандикайни пай амачир адаз. Кlвале кьифер къу­гъ­вазвай. Касдив садни агатзамачир. Гьайванар ам акурла пурчара чуьнуьх жезвай.
     И кардикай пер хана салавай тутун тарцин хъендик ацукьнавай Мискьи. Кlвалахна галатайла нуькlверин верцIи манийрихъ  яб акализ-акализ  ял ягъидай ада. Ингье гила япарихъ и ванер галукьзмачир. Вичин кьилел атайди вуч кар ятlа тийижиз хажалатди къарсурнавай Мискьи.
     Садлагьана адаз мукьув акъвазна сиве кlараб кьунвай кицl акуна. Вичин  иесидин язух атай кицIиз адаз хвеши ийиз кlанзавай. Им акуна шел акатна касдихъ. «Кицlни валай заха я хьи, я Мискьи»,- лагьана ада вичи-вичиз. Вичин гъалатlрин гъавурда акьуна ам. Чкадлай къарагъна кlвенкlве накьалай амай шурвадин якlар кицlинни кацин вилик эцигна. Ахпа  демекда авай верчер ахъайна, абуруз захадаказ твар вегьена. Мискьида чуьлдиз фена векьер  яна, абур балкlандивни калив нез туна. Кандуйрин кIане амай къуьл тир, фан гъвелар тир вири хчална нуькIери тIуьрай лугьуз сал тирвал алахна.
     Тlуьна тух хьайи гьайванрал ван ахкьалтнавай. Каци мявзавай, кали му-узавай, кицlи ампзавай, кlекlре уьуь ийизавай, верчери къакъра ягъазвай. Балкlанди тlишив фур-р-р ийиз вичин фири юзурзавай. Кац вичел хтанваз акур кьифер гьарма саниз квахьнавай. Са герендилай Мискьидин сал цlив-цlивдин ванерив ацlанай. Нуькlвер мад и патариз хтанвай.
     Гьа икI, гьайванри Мискьи шкьакьвилин эхир авач лагьана гъавурда тунвай.
«Самурдин мектеб»  |  1(284) 2015  |  АЗИЗРИН Севда
]]> https://lezgikids.com/fable/max-miski.htm/feed 0 Самурдин мектеб «Лезги аялар патал сайт» https://lezgikids.com/news/samurdin-mekteb-lezgi-ayalar-patal-sajt.htm https://lezgikids.com/news/samurdin-mekteb-lezgi-ayalar-patal-sajt.htm#respond Sat, 01 Nov 2014 07:02:32 +0000 http://lezgikids.com/?p=6492 Читать далее «Самурдин мектеб «Лезги аялар патал сайт»»]]> top_logo   Играми аялар! Квез интернетда лезги чIалал куьн паталди кардик кутунвай кьилди сайтиникай хабар авани? АвачтIа, адахъ галаз таниш хьухь:

     Инай квез гзафни-гзаф марагълу малуматар жагъида: чи фольклордикай, кхьирагрикай, чIал вилик тухузвай инсанрикай чирвилер къачуда куьне. Чи къугъунри, фадлугьунри, манийри куь рикIер шадарда, куь хизанриз хъсан легьзеяр багъишда.
     Сайтинай квевай шикилралди туькIуьрнавай лезги махар кIелиз, шииррихъ яб акализ, лезги гьарфар чириз жеда. Сайт туькIуьрнавай кьегьалри чи дидедин чIал чирун, ам аялриз рикIивай кIанарун патал гзаф алахъунар авунва.
     Чи чIалан иервилерикайни интернетдин мумкинвилерикай ге­гьенш­даказ менфят къачунвай сайтинин коллективди шикилралди, гьакIни марагълу малуматралди куь чирвилер артухарда. Сайтини арадиз гъанвай кьилди ктабди — «Элифбади» квез дидедин чIал чирун генани регьятарда.
«Самурдин мектеб»  |  10(281) 2014  |  «Самур»
]]> https://lezgikids.com/news/samurdin-mekteb-lezgi-ayalar-patal-sajt.htm/feed 0