Теперь можно онлайн сделать аппликацию из осенних листьев и других природных материалов.

Открыть во весь экран
Если у вас не работает флэш, значит вам нужен Flash Player.

Мугьман я зул чи патариз
Цифер къвезва мад сувариз
Кьецил хьанва тарар- тамар ,
Саки къати хьанва гъамар
Амач либас къацувилин, 
Хъуьрезамач гуьгьуьл чилин
Са варз вилик гуьлуьшан тир…
ЧидачтIа квез лугьун и сир:
ТIебиатдин навар я им ,
Атанва зул, хъфенва чим !
Тади галай гуьруьшдиз физ
Муьгьуббатдин уьруьшдиз физ
КIанибурун чIурда кефер …
ЧIерейрилай алахьиз физ
Марф атана лугьуз тегьер.
Яр яргъавай рикIел хкиз
Жедачни бес уьмуьр зегьер?
Чубарукдин ичIи муг хьиз
Кумай кIаник зи чIередин…
Къведачни ваз гила къегьер
Акваз сефил и дередин ?
Гьинихъ я рехъ, куь дурнаяр
КичIе яни къаярикай ?
Зи гафар твах акуртIа яр
КIанивилин цIаярикай:
АватIани зи ругьда зул
Элуьхъдач гьич ашкъидин къул!
Вил рекъеллаз гад гуьзетиз
Хъипи хьана , зулун пеш хьиз…

Билал Адилов

Хъипи хьана авахьзава
Къацу тарарин пешер.
Десте-десте лув гуз физва
Дурнаяр, чуьлдин нуькIер.     

Йикъар жезва къвез-къвез куьруь,
Къекъвез цавара цифер.
Гьаваярни жезва мекьи,
Мукьвал-мукьвал жез чIимер.

Балугъчиди кIватI хъийизва
Вичин чилер, луьтквеяр,
Десте-десте кIелиз физва
ГъвечIи-чIехи аялар.

А. Фатахов

Зулун пешер, хъипи пешер
Ламу чилел авахьзава…
На лугьуди, пешерилай
Залан тир ухьт алахьзава.    

Цавай физвай дурнайрин цIиргъ
Гагь циферик акахьзава.
Чизва абуруз: яд уьлкведа
Чими я, цав алахьзава.

Няни хьунвай дурнайринни
Лекьерин ван какахьзава.
Лацу цIиргъер, ван кьилеллаз,
Ингье, яргъаз акъатзава.

(«ЭМ-ТЭ-ЭС» поэмадай чIук)

МичIи йиф я , гьар пад секин,
Санихъайни авач ван-сес.
Къаткана лал ахвараваз,
Чили къачуз залан нефес.

Анжах вили цава гъетер
Квахьиз, ахкваз, къвазнава куз.
Зулун гарун лепед ванер
Ара атIуз къведа япуз.

Куьлуь къараткен валар
Гар акьурла, лепеяр гуз,
Гьар патахъди жез алчудар,
Инихъ-анихъ, виниз-агъуз.

Къекъвез цава чIуран къазар,
Гъамлу-гъамлу мани яда.
Гагь ацIуриз генг куллухар,
Чакъалри зил кьаз гьарайда.

Санихъайни са хуьр, я кIвал
Килигуналди аквач вилиз;
Илих хьай кIанелай кукIвал
МичIи чуьл я, баябан, дуьз.

И къаранлух чуьлда яргъай
Аквазава зайиф эквер.
И чуьллера гьич ван тахьай
Са куьн ятIан къариб сесер.

Къвез-къвез мукьвал жеридавай
Экверин нур хьана къизмиш,
ЧукIурна ишигъ гьар патаз,
Чуьллер авуна нурламиш.

Ван акьалтна жергедаваз,
Гум алаз гьакI атай хьиз циф,
Пехъи ванеривди ргаз,
Девлер физвай, къазуниз йиф.

Инсан ава гьардан кIула,
Гьализ гьарнихъ, чил къазуниз,
Са кьилева гьяркуь кума,
Инсанар кваз, мани ягъиз.

Алибег Фатахов

Зул атана сам кьилеллаз,
Патар яру ичер гваз,
Зуьрне-далдам гъенел алаз
Зи халудин мехъер гваз.  

Куркурри хьиз ван авуна
Школадин зенгери.
Дидеди, рикI-чан авуна,
Ракъурна зун рекьериз.

А рекьевай мирги гъалар,
Танар тик тир къавахар.
Чуьллер тирвал цазвай цанар,
Физвай зулун кIвалахар.

Хъипи хьанвай пеш виняй гъуз
Къвез, лепе гуз, къугъвана.
Зулухъ фенвай рекьерай тIуз
Чун классдиз атана.

Ибрагьим Гьуьсейнов

   Чи школадихъ лап хъсан сал ава. Ина хъипи буранарни, яру помидорарни, яру чугъундурарни, лацу турпарни, еке келемарни, лап ири картуфарни ава. Ибур вири чи школадин аялри битмишарайбур я. Чаз салар цаз, салан майварин бул бегьер къачуз чи муаллим Сабир Аслановича чирна. Салай бул бегьер къачун патал чун гзаф алахъна.  
   Вахт-вахтунда яд гана, эчIелар эчIена. Чна чи салаз фид хъуьтIуьзни, гатфаризни тухвана. Кьведра вири салаз пер яна. Гатфарихъ пурпу накьвадай газарар, чичIекар, турпар къалиндиз экъечIнавай. Сабир Аслановича чаз и салар кьери авунин тапшуругъ гана. Чна чи муаллимди лагьайвал авуна.
  — Саларихъ, багъдихъ гьамиша гелкъвена кIанда, аялар, — лагьана Сабир муаллимди, — анжах гьа вахтунда бул бегьер къачуз жеда.
     Чна цIи мадни чи сала кIвалахда. Саларбанвилел чи виридан рикI ала.

Гафар: буран — тыква; чугъундур — свёкла; турп — репа; келем — капуста; майва — плод; бул бегьер — обильный урожай; газар — морковь; чичIек — лук.

Суал:  Салай бул бегьер къачун патал аялри гьихьтин кIвалахар авуна? Жуван гафаралди ихтилат ая.

КIватIал хьана аялар
Са пакамахъ мектебдиз.
Тир абурун хиялар
Зулун тамуз фин сейрдиз.

Тамар хьанвай безетмиш,
Зар дереяр алукIна.
Агакьнавай яр-емиш,
Зулун гьунар галукьна.

Яр ацалтна аквазвай
Чумал, кицик тарарни.
Галгам-галгам хьанвай
ГьакI жикIидин валарни.

Шуьмягъ, кIерец акурла,
Хьанвай абур мадни шад.
Жибин, чанта дакIурна,
Хтун къаст тир кIвализ фад.

Р. Юсуфов

    Зул алукьайла, са бязи къушар чими уьлквейриз куьч жеда, вучиз лагьайтIа абурувай чи чкайра жедай мекьивилериз давам гуз жедач. Чими чкайриз чубарукар, дурнаяр, билбилар ва маса къушар куьч жеда. Къушар куьч жедайла, адет яз, абур луж-луж кIватI жеда, тарарал ацукьда, тамарани чуьллера абур чпиз недай затIуннихъ къвекъведа.

     Лужуник гьикьван гзаф къушар хьайитIа, гьакьван хъсан я. Виш жуьт вилерини виш жуьт япари душман вилив хуьда. Виш кIуфни виш жуьт къармах адан гьужум алудиз гьазур я. Душман сифте низ акуртIа, гьада гьарайда — им чукIукI лугьуз виридаз хабар гун я. Эгер сад са баладик акатайтIа, душмандиз кичIерар гун патал абуру вирида гьарай-эверда.
   Лужуниз вичин къайда ава: абур сад виридан патахъай ва вири садан патахъай экъечIда.

М. Гьажиев

Гафар ва ибараяр: давам гун — выдержать что-либо; луж-луж — стаями, косяками; жуьт — пара, парный; къармах — коготь; гьужум — наступление, атака, нападение.

Суалар:

1. Зулуз къушар вучиз куьч жезва?
2. Къушар куьч хьуниз гьикI гьазур жеда?
3. Куь хуьре хъуьтIуьз гьи къушар амукьзава?

Алукьна зул, къвазва куьлуьз марфарни,

Алахьна цав, къвезва чими ракъарни,

АцIурзава берекатдив кIатIарни,

Ширин хьанва чи вилерин ахварни.

***       

Алукьна зул, дегиш хьана тIебиат,

Хъипи хьана пешер вири тарарин.

ЧIулав цифер, кьибледихъди ийиз кат,

ГатIум жезва хура аваз гарарин.

***

Худда ава тракторар цанар цаз,

Гьазурзава никIер цIийи бегьерриз.

Зулун йикъар аквазва заз заргар яз,

Элкъуьрзавай гъвечIи хуьрер шегьерриз.

Р. Салманов