Седакъет Къайинбеган руш Керимова – лезги шаир

sedaqetСедакъет Къайинбеган руш Керимова 1953-йисан 30-мартдиз КцIара  дидедиз хьана. Ада 1969-йисуз КцIар шегьердин 1-нумрадин юкьван мектеб акьалтIарна. Гьеле мектебда кIелдай вахтунда С.Керимовадин шиирар, гьикаяяр ва макъалаяр республикадин газетринни журналрин чинриз акъатнай. 1969-йисуз Азербайжандин Гьукуматдин Университетдин журналистикадин факультетдик экечIай С.Керимова гьеле студент тирла республикадин виридалайни чIехи тираждалди чап жезвай “Азербайжан генжлери” газетдин чинриз акъудай макъала ва очеркралди сейли хьанай. Адан ахлакьдин месэлайриз талукьарнавай очеркри республикада ван кутунай. 

Азербайжандин печатдин органра гадарнавай аялрин, иесуз дидейринни бубайрин проблемаяр сифте яз Седакъет Керимовади къарагъарнай.

С.Керимовадиз адан яратмишунар фикирдиз къачуна гьеле университетдин вад лагьай курсуна кIелдай вахтунда  Азербайжандин КП-дин ЦК-дин “Совет кенди” газетда мухбирвиле кIвалахун теклифнай. Гьа газетда ада ара датIана 17 йисуз кIвалахна. С.Керимовади Азербайжандин парламентдин орган тир “Гьаят” (гуьгъуьнлай адаз “Азербайжан” тIвар гана) газетдин сад лагьай тилитдилай редакциядин завотделвиле кIвалахна, гуьгъуьнлай  международный “Гуьнай” газетдин кьилин редактордин заместителдин къуллугъ кьилиз акъудна. 1997-йисалай ам “Самур” газетдин кьилин редактор я. С.Керимова азербайжан, урус ва лезги чIаларалди чапдай акъуднавай 7 агъзурдалай гзаф макъалайрин, очеркрин, корреспонденцийрин, зарисовкайрин, эссе ва фельетонрин автор я.

Журналистикада къазанмишай агалкьунрай ам Азербайжандин Журналистрин Союздин “Къизилдин къелем” ва Гьасанбег Зердабидин тIварунихъ галай премийриз лайихлу хьана. С.Керимовади республикадин журналистар патал тайинарнавай Мегьсети Генжевидин ва Хандин руш Натеванан тIварарихъ галай премиярни къачуна. Ам Хельсинкидин Ватандашвилин Ассамблеядин АМК-дин “Ислягьвал” премиядиз лайихлу хьана.

2006-йисуз Азербайжандин Президент Илгьам Алиеван серенжемдалди С.Керимова “Азербайжандин медениятдин лайихлу кIвалахдар” гьуьрметдин тIварцIиз лайихлу хьана.

С.Керимовадин “Ван алачир гьарай” тIвар ганвай сад лагьай повестринни гьикаяйрин ктаб 1985-йисуз “Язычи” чапханада 15 агъзур тираждалди басма хьана ва ада автордиз кIелдайбурун патай чIехи гьуьрмет гъана. 1989-йисуз С.Керимовадин “Са гатфарин йиф” тIвар ганвай прозадин кьвед лагьай ктабдиз экв акуна ва кIелдайбуру ам гзаф хушвилелди кьабулна. И кIватIалрилай алатайла заридин “Къариб къушран мани” (1991) тIвар ганвай шииррин ктаб чап хьана ва ана авай гзаф шиирар кIелдайбурун сивяй-сивиз фена. Композиторри ктабда гьатнавай цIудалай гзаф шиирриз манияр теснифна. Къелемэгьлиди 1993-йисуз азербайжан чIалал кхьенвай “Алпаб” роман Азербайжандин прозада вакъиадиз элкъвена. Критикри и ктабдикай цIудралди рецензияр чапдай акъудна.

Заридин лезги чIалал сад лагьай ктаб “Лезгинкадал илига” тIвар алаз 1995-йисуз “Азербайжан” чапханади чапдай акъудна. Ктабди лезги кIелдайбурун патай шаирдиз чIехи гьуьрмет гъана. Ктабдин гьакъиндай Дагъустандинни Азербайжандин лезги къелемэгьлийри гзаф къиметлу макъалаяр кхьена. 1998-йисуз С.Керимовади лезги чIалалди “Къарагъ дуьнья “Лезгинкадал” кьуьлериз” тIвар ганвай шиирринни поэмайрин ктаб чапдай акъудна.

Азербайжан чIалал кхьенвай повестрикайни романрикай ибарат тир “Ряден” (2000) кIватIалдини С.Керимовадиз сейливал гъана. Ктабдихъ авсиятда газетринни журналрин чинриз 54 рецензия акъатна.

Лезги чIалалди С.Керимовадин повестрин ва гьикаяйрин “Къайи рагъ” (2003), шииррин “Мад са гатфар” (2003), аялар патал кхьенвай “Рагъ хъуьрезва” ктабар басма хьана. Адан са шумуд повесть ва роман (“Блажная”), гьакIни шиирар (“За семью горами”) урус чIалаз элкъуьрна чапдай акъуднава.

2003-йисуз Азербайжан Республикадин Медениятдин Министерстводи ва Азербайжандин Гьукуматдин Ктабханади медениятдинни маарифдин карханайра С.Керимовадин яратмишунар теблигъ авун паталди “Седакъет Керимовадин 50 йис” тIвар ганвай ктаб чапдай акъудна. Республикадин Нобелан Информациядин Меркездин кьил, филологиядин илимрин кандидат Бейбала Алескерова туькIуьрай и ктабда кхьирагдин уьмуьрдин рекьикайни яратмишунрикай гегьеншдиз ихтилатнава. ТIвар-ван авай кхьираг-журналист Муьзеффер Меликмамедова 2003-йисуз С.Керимовадин яратмишунриз талукьарнавай “Седакъет” тIвар ганвай публицистикадин ктаб чапдай акъудна.

С.Керимовадин 2011-йисуз басма хьайи “КцIар, кцIарвияр” энциклопедиядин кIватIал адан яргъал йисара чIугур зегьметдин нетижа я. И ктаб районриз талукьарнавай кьилди ктабрилай са кьадар тафаватлуди я. Авторди тарихчиди, чIалан пешекарди, журналистди, таржумачиди, фотографди, гьакIни КцIар мукьувай чизвай ва адал рикI алай инсанди хьиз чIугунвай зегьмет чIехиди я. Ктабдин кьилин лайихлувилерикай сад ам кьве чIалалди хьун я.

Гьа йисуз  сифте яз лезги чIалал Седакъет Керимовадин аудио ктаб шиирдал рикI алайбурал агакьна. “Уфуг”  Азербайжандинни Америкадин тешкилатдин проект тир и ктабда  зариди вичин  хкягъай шиирар кIелзава. Аудио ктабдин кьетIенвилерикай сад ам я хьи, гьар са шиирдихъ авсиятда туькIуьрнавай макьамарни С.Керимовадинбур я.

2012-йисуз С.Керимовадин “Севрен марф” (“Медвежий дождь”) тIвар алай ктаб Бакудин “Зия” чапханада урус чIалал басма хьана. Ана заридин кьве роман, кьуд повесть ва милегьар гьатнава.

Адан гуьгъуьнаваз Магьачкъаладин «Илим» нешриятди С.Керимовадин лезги чIалал шиирринни поэмайрин «ЧIалакай баллада» (548 чин) тIвар ганвай ктаб басма авуна.

2013-йисан 1-июндиз Бакудин Гьукуматдин Филармонияда С.Керимова дидедиз хьунин 60-йисаз талукьарнавай юбилейдин мярекат гзаф гурлудиз кьиле фена.

Азербайжан Республикадин Нобел Информациядин Меркезди «Седакъет Керимовадин уьмуьр ва яратмишунар» (204 чин) тIвар ганвай азербайжан, лезги ва урус чIаларал туькIуьрнавай библиографиядин ктаб басма авуна.

2013-йисуз Бакудин «Азербайжан» нешриятда адан азербайжан чIалал «Лацу гъам» (604 чин) тIвар ганвай романринни повестрин ктаб чапдай акъатна.

2013- йисан декабрдиз автордин 18 лагьай ктаб – «Квахьай йикъарган» кIелдайбурув агакьна. 464 чинин и ктабда авторди лезги чIалалди къелемдиз къачунвай роман, повестар, гьикаяяр ва пьесаяр гьатнава.

Источник

Оставить комментарий